เมื่อหลายปีก่อนเราเคยไปอยู่กับชาวเขา ที่ จ.เชียงราย
ตอนนั้นดูเค้าจะตื่นเต้นกันมากที่ไฟฟ้ากำลังจะเข้าถึงหมู่บ้านและจะได้มีทีวีไว้ดูกัน …
ความรู้สึกมันคงไม่ต่างอะไรกับในหนังเรื่อง “always”
ตอนที่บ้านคุณเอ่อ..สักคน ..เพิ่งได้ทีวีเครื่องใหม่มา
และคนทั้งหมู่บ้านก็แห่กันมาดูที่บ้านหลังนี้ …

ที่ปางอุ๋งยังไม่มีไฟฟ้าเข้าถึง ยังใช้วิธีปั่นไฟจากมอเตอร์อยู่
หมู่บ้านรวมไทย (หมู่บ้านชาวเขา) ที่อยู่ด้านหน้า
(ซึ่งปัจจุบันส่วนใหญ่กลายสภาพเป็นที่พักให้กับนักท่องเที่ยว ..)
เลยยังต้องใช้วิธีเดียวกันอยู่ .. เพราะงั้นที่นี่เลยมีไฟให้ใช้แค่เวลา  6 โมงเย็นถึง 3 ทุ่ม

แต่ขณะนี้ .. แถวๆ ตีนดอยก่อนขึ้นปางอุ๋ง กำลังมีการถางป่า
เพื่อสร้างอ่างเก็บน้ำไว้ผลิตไฟฟ้าให้คนบนดอยใช้ ..
ความเจริญกำลังจะเข้ามา .. !!!

อืม! ทำไมเราพูดเหมือนมันเป็นเรื่องน่ากลัวเลยเนอะ .. -_-”

คือยังไงดีล่ะ ?เรากลัวว่า มันจะเป็นชะตากรรมความเจริญ กระแสจากนักท่องเที่ยว
ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงเช่นเดียวกับ “เมืองปาย”
(หรือที่เค้าโปรโมทกันว่าเป็นสวิสเซอร์แลนด์เมืองไทย …
ฃมันตรงไหนวะ -_-” ไม่มีความเหมือนเลยสักกะติ๊ด ?? )

เท่าที่ได้อ่านมา อัตราความเจริญเติบโตของการท่องเที่ยวเมืองปาย โตขึ้นถึง 500% …
ปัจจุบันมีทั้งรถตู้ รถบัส เครื่องบินเล็กไปลงถึงที่ปาย..
มี 7-11 กลางเมืองและร้านกาแฟน่ารักๆ ต้อนรับคนต่างเมือง..
กรุงเทพธุรกิจเมื่อสักเดือนกุมภาฯ ได้เขียนคอลัมน์เกี่ยวกับชะตากรรมเมืองปายไว้อย่างน่ากลัว
ว่าถ้ายังไม่มีมาตรการอะไรมารองรับการขยายตัวที่รุนแรงยังงี้
ไม่ว่าจะเป็นปัญหาขยะล้นเมือง ..การ ชลประทาน.. การส่งเสียงดัง..
อีกไม่นานพวกเราคงเหลือเพียงแค่ซากจริงๆ …

คิดๆ ไปมันดูไม่ต่างจากกลยุทธ์การทำธุรกิจที่ IKEA บริหารงานอยู่เลยแฮะ
หาโรงงานราคาถูก.. สั่ง order เยอะๆ ขยายโรงงาน ..
เจอโรงงานใหม่ถูกกว่า ..ก็ทิ้งโรงงานเก่า
..จริงๆ มันก็เป็นสัจธรรมความอยู่รอดของธุรกิจล่ะนะ  !!

แต่จะว่าไป พวกเรามันก็คงเป็นแค่คนนอก ..
ถ้าลองไปถามความรู้สึกคนที่อยู่จริงๆ บางคนอาจจะชอบก็ได้
มันก็นานาจิตตัง ..!!
อย่างที่พี่รถสองแถวขึ้นปางอุ๋งเล่าว่า
“ก่อนหน้านี้ไม่มีทางรถบนเขาเลย.. ชาวบ้านเวลาจะไปหาหมอที
ก็ต้องเดินเท้าลงเขาเข้าเมืองไม่ต่ำกว่า 4 ชั่วโมง…
พอมีทางรถแล้ว  แต่ก็ยังไม่มีรถประจำทางเข้าถึง..
พี่เค้าเลยยอมลงทุนทำรถสองแถว เพื่อที่จะได้คอยรับส่งชาวบ้าน
ให้ไปทำธุระในเมืองได้สะดวกขึ้น ”

“สะดวก เจริญ สบาย” .. “ศิวิไลซ์” …
หากไม่หลงว่าเป็นเพียงมายา
เราว่ามันคงเป็นไปได้ด้วยดี !!”

ปล.ยังมีอีกหลายตอนที่อยากเขียน ..แต่ตอนนี้ง่วงแล้ว ! ไปนอนก่อนดีกว่า

แต่การเดินทางครั้งนี้   การได้พูดคุยกับคนระหว่างทาง
ทำให้ทัศนคติเกี่ยวกับคนไทยของเรากว้างขึ้นเยอะเลยทีเดียว
ยกตัวอย่าง :-
ไปติดตามน้องเก็บขยะบนรถไฟคนนึง  อายุประมาณ 10 ขวบแล้วล่ะมั้ง..
ปัจจุบันน้องเค้าอาศัยอยู่กับยายและแม่ .. และได้มีโอกาสเรียนตามปกติอยู่
แต่ตอนนี้น้องเป็นเหา  ยายบอกว่า “พยายามกำจัดทุกวิธีแล้ว แต่ไม่หายสักที”
สุดท้ายเลยมาลงเอยที่ “ไบกอน” ..
เรากับเพื่อนถึงกับอึ้ง .. แต่จะให้แนะนำยังไงดีล่ะ  -_-”
คุณยายบอกว่า “ใครจะฉีดกับหัวตรงๆ ไม่มีหรอก”
“เค้าก็ฉีดใส่หวีก่อน..แล้วค่อยสาง ..แค่นั้นล่ะ เหาก็ติดออกมากันเพียบ”
“กับเห็บหมา ยายก็ทำแบบนี้เหมือนกัน .. แต่ใช้คนละหวีกันนะ”
คุณยายพูดจบพร้อมกับเสียงหัวเราะและรอยยิ้ม

น้องอีกคนนึงอยู่ที่ลำปาง ..
หลังจากได้ไปพูดคุยกับครูผอ.โรงเรียน โดยไม่ได้ตั้งใจ และไม่ถึงครึ่งชั่วโมง ..
คุณครูก็ช่วยจัดการทุกอย่างเพื่อที่จะตามหาเด็กคนนั้นให้เจอ
กว่าจะหาครูประจำชั้นคนเก่าเจอ.. ก็ต้องสัมภาษณ์ครูอีกตั้งไม่รู้กี่คน
แถมยัง ให้รถรร.ไปส่งเพื่อไปตามหาที่บ้านน้องคนนั้นอีก
โดยที่ไม่สนใจว่าพวกเราเป็นเพียงเด็กแปลกหน้าที่ผ่านมาถามเท่านั้น

กลุ่มนักเรียนอีกกลุ่มจากโรงเรียนบ้านใหม่.. แต่จังหวัดอะไรไม่รู้
พวกเราเริ่มต้นหาที่ลำปางก่อน  เพราะเด็กกลุ่มนี้กำลังไปทัศนศึกษาที่แม่เมาะ

“แม่เมาะ” นั่นแหละ.. กว่าจะได้ลากเข้าประเด็นที่ต้องการ 55 (ขอโทษทีนะ)
สมัยเด็กๆ เราเคยรู้แต่ว่า พวกเรามีโรงไฟฟ้าถ่านหินลิกไนท์อยู่ที่จังหวัดแม่เมาะ
รู้แค่ว่ามันเป็นโรงไฟฟ้าถ่านหิน..!!
โตขึ้นมา ถึงรู้ว่าไฟฟ้าที่ได้จาก “ถ่านหิน” นั้นต้องนำมันเข้าไปเผาในเตา
เกิดควันพิษซัลเฟอร์ไดออกไซด์ ..
..ตอนนั้นไม่เคยเกิดคำถามในใจเลย “ว่าแล้วทำไมมันยังใช้อยู่ล่ะ ?”

เกิดมาก็เพิ่งเคยมาโรงไฟฟ้าถ่านหินครั้งแรกก็คราวนี้ล่ะ …
มันช่างเป็นอาณาจักรใหญ่โตกว้างขวางซะเหลือเกิน ..
อาณาจักรโรงไฟฟ้ากินเนื้อที่ไม่รู้กี่พันไร่ เขากี่ลูก
แต่ที่นี่มีอนุบาลคอยรองรับลูกหลานพนักงานกฟผ.โดยเฉพาะ
มีสถานีรถไฟที่อำนวยความสะดวกในการเคลื่อนย้าย ..
มีสภาพแวดล้อมรอบด้านทั้งทะเลสาบและป่าที่สวยงาม
มีการพาเด็กนักเรียนเข้ามาทัศนศึกษาดูโรงไฟฟ้า !!

เรานึกสภาพไม่ออกว่า คุณวิทยากรจะทำหน้ายังไง
หากมีเด็กนักเรียนยกมือถาม ” ทำไมที่นี่ยังใช้ถ่านหินกันอยู่ ทั้งๆที่มันเป็นอันตรายล่ะครับ ? ”
คุณจะบอกว่า ..”เรามีระบบการฟอกอากาศที่มีคุณภาพ  มีการควบคุมที่ดี”
แต่… ยังงั้นทำไมถึงเกิดกรณีฟ้องร้องให้กฟผ.รับผิดชอบต่อสุขภาพของคนที่แม่เมาะล่ะ  ?
แถมยังมีหน้ามาบอกอีกเหรอว่าเราสร้าง
“สนามกอล์ฟกับทุ่งบัวตอง” ช่วยดูดซับอากาศที่เป็นพิษ ได้  -_-”

โอ้ย กลุ้มใจจริงๆ !  .. .
เหตุผลที่มันยังคงมีอยู่ อาจจะเป็นแนวเดียวกับที่ว่า
ทำไมบ้านเมืองเรามีเขื่อนเยอะจัง ..
แต่ปัญหาภัยแล้งก็ยังเกิดขึ้นทุกปีไม่เคยเบื่อ !!

งั้นก็เริ่มเลยดีกว่า !
1.ลายผ้าไทย… หลังจากไปวนเวียนอยู่แถวเชียงใหม่ แม่ฮ่องสอนนานกว่าอาทิตย์
เลยได้เห็นลายผ้าชาวเขาโคตรจะหลากสีสัน  มีทั้งแบบแนวสีรุ้งผสมเรขาคณิต
หรือเป็นแนวปักครอสติสใช้ด้ายสีสดๆ หรือแนวเอาผ้าเก่ามาผสมกับการปักแบบใหม่

ก่อนหน้านี้เคยเห็นขายกระโปรงผ้าชาวเขาอยู่บ้างที่จตุจักรและมาบุญครอง …
ราคาแพงโคตรจนเข้าใจว่า เฮ้ย .. มันคงต้องทำมือมาแน่ ๆ -_-”
แต่พอไปถามราคาที่เชียงใหม่ .. เอ้ ! ลายก็คล้ายๆ กัน
แต่ทำไมราคาถูกกว่าเยอะมาก …
ถามคุณคนขายบอก “ผ้าพวกนี้เอามาจากลาวอีกที”
อืม..ก็อาจจะเป็นไปได้ว่าใกล้แหล่งผลิตมากกว่าล่ะนะ 

กลับมากรุงเทพฯอีกที .. ใครได้วนเวียนไปแถวสยาม
ติดกับทางลง สะพานลอย  BTS   อาจจะเคยเห็นร้าน
เสื้อผ้าพื้นเมืองชื่อ “แพร” ตั้งอยู่มานานโขกว่า 40 ปี ..
คุณพี่เจ้าของร้านใจดีโคตร  พอแค่เราบอกว่าตั้งใจ
อยากทำรายงานเกี่ยวกับเรื่องลายผ้า .. พี่เค้าเลยให้ข้อมูลอย่างเต็มที่ ..
บวกกับคุณเจ้าของยังเป็นศิษย์เก่ารร.ศิลปะที่ Berlin อีกตะหาก ..
(อะไรมันจะพอดีขนาดนั้น  )  สรุปจากที่ฟังคุณพี่เล่ามา ..
เลยได้รู้ว่าพัฒนาการลายผ้าชาวเขาปัจจุบันส่วนใหญ่
ได้เข้าสู่ระบบอุตสาหกรรมไปซะแล้ว … จากที่เคยปักลายผ้า
ตามใจชอบเหมือนเป็นงานศิลปะ  ปักเป็นเรื่องราว
ตามสภาพแวดล้อมที่ได้พบเห็น .. ปัจจุบัน กลายเป็นปัก
ตาม order ไม่ต้องคิดเอง..งานก็จะดูเป็นแนวไม่ละเอียดอ่อน
เหมือนสมัยก่อน   วัตถุดิบที่ใช้ก็เปลี่ยนไป จากเมื่อก่อนที่เคย
ใช้ฝ้ายจากการปั่นด้ายเอง  ใช้สีที่ได้จากธรรมชาติ
เช่น สีแดงจากครั่ง หรือสีน้ำเงิน indigo  ก็พัฒนา
กลายเป็นใช้ไหมพรมใยสังเคราะห์ เพราะหาซื้อได้ง่าย และราคาถูก

งานผ้าชาวเขาที่เป็นแนวปักสไตล์ครอสติสส่วนใหญ่มักมาจาก
“เผ่าม้ง”  ทั้งม้งไทย   ม้งลาว  ม้งเวียดนาม ฯ ซึ่งจะปักบนผ้าใยกัญชา
(เนื่องจากกัญชาผิดกม. ผ้าใยกัญชาในปัจจุบันเลยหายากตามไปด้วย)
ลายที่ปักก็มักจะเป็นแรงบันดาลใจที่ได้พบเห็นจากชีวิตประจำวัน
นอกจากการปักแล้ว ยังมีการเขียนผ้าสไตล์บาติก (ใช้เทียน)
ผสมผสานไปด้วยเช่นกัน

สมัยก่อนที่คุณพี่เค้าศึกษาเรื่องนี้ ก็ต้องไปอยู่กับชาวเขาเป็นเดือนๆ เลย ..
ผ้าชาวเขาที่ได้มาตอนนั้นก็จะเป็นแนวสินน้ำใจจากการไปคลุกคลี
ช่วยเหลือแลกเปลี่ยนกันโดยไม่มีตัวเงินเข้ามาเกี่ยว ข้อง

ถ้าอยากรู้ว่าชิ้นไหนเป็นงานพื้นเมืองแท้ดั้งเดิมก็ต้องดูที่สี
และลายเป็นหลัก .. เช่น สีแดงสดจากธรรมชาติ หากเวลา
ผ่านไปนานๆ มันก็จะกลายเป็นสีแดงมืดๆ .. (แต่ไม่ได้ซีดนะ)
และลายผ้าก็โคตรละเอียดเหมือนเวลาแกะสลักด้วยมือน่ะ
( อยากรู้จังว่าเค้าใช้ไม้บรรทัดกันรึเปล่า )

เสียดายที่ตอนไปคุย..เป็นการเข้าไปในร้านโดยบังเอิญ
เลยไม่ได้มีโอกาสจะอัดเทปเป็นเรื่องเป็นราว

แต่ถ้าหากใครต้องการได้ข้อมูลเพิ่มเติม แนะนำให้ลองไปคุย
ที่ร้านโดยตรง หรือเมื่อต้นมี.ค.นิตยสารแจกฟรีที่เชียงใหม่ “HIP”
มีคอลัมน์น่าสนใจเกี่ยวกับการวิเคราะห์ลายชาวเขาเรื่องการใช้สีอยู่ ..
แนะนำไม่ควรพลาดเป็นอย่างยิ่ง (มีมา 3 เล่มแล้วล่ะมั้งเนี่ย )

เฮ้อ !…….

เป็นครั้งแรกที่รู้สึกเป็นโรคคิดถึงบ้านแฮะ …
ทำไมน้อ ! อยู่ที่นี่่มาตั้ง 4 ปี  คราวที่แล้วกลับไป แต่ก็ไม่ยักกะเคยรู้สึกคิดถึงบ้านเลย ..
มาคราวนี้ล่ะ  -_-”
โคตรจะคิดถึง ..
คิดถึงครอบครัว  คิดถึงเพื่อน   คิดถึงทุกที่ที่ได้ไป Y_Y

น้ำเน่าไปหน่อยเนอะ !

เอาล่ะ มาเข้าเรื่องกันดีกว่า !!
กลับไปเมืองไทยคราวนี้รู้สึกเหนื่อยเหมือนคราวที่แล้วเลย
มีอะไรต้องทำ ต้องดูหลายๆ อย่างพร้อมๆกัน
ยิ่งใกล้วันกลับยิ่งลน อยากจะทำไปหมดซะทุกอย่าง
แต่อย่างน้อยก็ได้ดูอย่างที่ดู
ไปอย่างที่อยากไป
ทำอย่างที่อยากทำ

ขอบคุณพ่อแม่พี่น้อง
และเพื่อนฝูงทั้งหลายที่ช่วยเหลือและสนับสนุนให้เรามีกิจกรรมทำอย่างไม่ขาดสาย
ขอบคุณน้ำใจที่มีแด่คนบ้านไกล และขอบคุณที่ยังคิดถึงกันเหมือนเดิม

ปล.ขออนุญาต list ข้อมูลก่อนว่าไปไหนมาบ้าง .. ถ้าว่างๆ จากงานเมื่อไร
เดี๋ยวจะได้มาเขียนต่อในเร็ววันนี้แน่นอน
หอศิลป์ร่วมสมัย/มิวเซียมสยาม (ว่าแต่ทำไมไม่ใช่ชื่อว่า “พิพิธภัณฑ์สยาม” หว่า ??) /
บ้านพิพิธภัณฑ์ /กรุงเทพมหานคร

ตลาดสามชุก/สุพรรณบุรี

ดอยสะเก็ด/ดอยสุเทพ/เชียงใหม่ ในมุมที่ไม่คุ้นเคย

โรงเรียนบ้านใหม่ อ.แจ้ห่ม/เหมืองแม่เมาะ/ ลำปาง

เมืองปอน/ปางอุ๋ง/อ.เมือง/แม่ฮ่องสอน

เวลา 6 อาทิตย์มันผ่านไปไวยิ่งกว่าโกหก !!!

…เฮ้อ!

หวังว่าวันนี้มันคงมาถึงสักทีนะ

ประสบการณ์เหลือเฟือจริงๆ !! 2 อาทิตย์ที่ผ่านมานี่
อีกแป๊ปๆ ก็จะปิดเทอมซะแล้ว งานการยังไม่เดินไปถึงไหนเลย ..แย่จริงๆ -_-”

ปิดเทอมก็กะจะฝึกงานอีกเช่นเคย จะหาทันไม๊เนี่ย
มัวแต่เที่ยวไม่ทำงาน และก็มัวแต่บ่นมานั่งเขียน blog กับกู้blog เก่าอยู่นั่นล่ะ -_-”

โอ้ย ! ไม่กู้ตอนนี้ก็กลัวหายอีก -_-” แต่มันเยอะนะ ใครรับจ้างกู้ blog บ้างไม๊ ??

ปล.อาทิตย์นี้ก็เที่ยวอีกแล้ว ไม่น่ามือบอนเห็นแต่ตั๋วถูกเลย
แต่เจอกันนะ เวนิส
ปล2.เนื่องจากรูปเยอะจัด และอยากเก็บและเขียนทีเดียว
เลยเยอะไปหน่อย ขอโทษด้วยที่ต้องทนดูกันนะ

Barcelona (1/3)
Barcelona (2/3)
Barcelona (3/3)
Sevilla(1,2/2)
Madrid(1/3)
Madrid(2/3)
Madrid(3/3)
Lisbon(1/2.5)
Lisbon(2.5/2.5)
Kakao in Krakau